هوش مالی

وقتی به زندگی افرادی که در شرایط مالی موفقی قرار دارند نگاه می‌کنیم؛ اشتراکاتی را در تفکر، رفتار و تصمیم گیری‌های آنها در رفع مشکلات مالی می‌یابیم که دلیل اصلی تفاوت میزان موفقیت مالی آنها با بقیه است. در بیان دیگر این افراد علاوه بر سواد مالی کافی دارای هوش مالی بالایی بوده‌اند. اغلب این ثروتمندان نیز کسانی بوده اند که خانواده‌ی ثروتمندی نداشته اند.

هوش مالی نوعی توانایی به حساب می‌آید مانند هوش ریاضی، هوش موسیقی و.. که در حل مشکلات مالی از آن بهره می‌بریم. با این تفاوت که پول داشتن، تحصیلات، هوش ریاضی و.. به تنهایی مشکلات مالی شما را حل نمی‌کند اما قطعا توانایی مالی بالا بسیاری از مشکلات مالی شما را پاک می‌کند.

همانطور که درصدی از هوش افراد در هر موضوعی ذاتی است؛ میزان قابل توجهی هم به پرورش آن هوش بستگی دارد. همانطور که هوش ریاضی موفقیت افراد در حل معادلات ریاضی را بالا می‌برد؛ استعداد مالی نیز موفقیت افراد در حل مسائل مالی را بالا می‌برد و همانطور که هوش ریاضی قابل پرورش است؛ هوش مالی نیز قابل تقویت و افزایش است.

شما می‌توانید در هر موضوعی سواد بالایی داشته باشید اما اگر هوش خود را در آن موضوع تقویت نکنید؛ قطعا موفقیت شما در آن موضوع نسبت به کسی که هم سواد هم هوش بالایی دارد، کمتر خواهد بود. با تقویت هوش مالی می‌توانیم مشکلات مالی خود را که اغلب به دلیل فاصله‌ی بین درآمد و هزینه‌های ماست، درست حل کنیم.

هوش مالی چیست؟

Financial Intelligence که در لغت می‌تواند به معنای توانایی ذهنی فعالیت‌های اقتصادی باشد در اصل نوعی اصطلاح اقتصادی است که به در زبان ما نزدیک‌ترین مفهوم به آن را می‌توان ” هوش مالی ” تلقی کرد. هوشی که برعکس استعدادهای ذاتی دیگر، مقدار زیادی به خود افراد و تلاش آنها در تقویت این هوش بستگی دارد.

وقتی سواد مالی خود را افزایش داده‌اید تا راه‌های کسب ثروت و مدیریت مالی را بیابید؛ هوش مالی به شما کمک می‌کند ساده‌ترین و بهترین راه ممکن برای سبک زندگی خودتان را در سریع‌ترین زمان ممکن پیدا کنید و بکار بگیرید. افراد ثروتمند دائما در حال ارتقا تفکر مالی خود در کنار سواد مالی‌شان هستند. این دلیل موفقیت بیشتر آنها نسبت به بقیه است.

تعاریف دیگری که می‌توان از هوش مالی داشت ” هوش تصمیم‌گیری درست برای مدیریت پول در مقابله با مشکلات مالی” و “توانایی ارائه پاسخ مناسب برای مسائل مالی” است. شما در سواد مالی یاد میگیرید که غول مشکلات مالی را با چه تجهیزاتی می‌توان اسیر کرد. اما انتخاب بهترین سلاح در لحظه و جایگاه شما، نیازمند ارتقا تفکر مالی شماست.

متذکر می‌شویم که هیچ یک از ما شبیه یکدیگر نیسنیم. هر فرد خودش باید با شناخت از خود و شرایط خود تصمیم بگیرد و بهترین راه را برای رفاه مالی پیدا کند. در ضمن، هوش مالی یک هوش احساسی است. پس احساسات خود را کنترل کنید و کنترل پول خود را در دست بگیرید.

رابرت کیوساکی

رابرت کیوساکی یک نویسنده و سرمایه‌گذار ثروتمند آمریکایی است که تاکنون کتاب‌های بسیاری در زمینه‌ی هوش مالی نوشته است. او از دل خانواده ای فقیر خود را به یکی از ثروتمندترین افراد دنیا تبدیل کرد و مو به مو تجربیات و تحقیقات خود را به انتشار درآورد تا عموم مردمی که مانند او از نبود رفاه مالی رنج می‌برند؛ راه رسیدن به موفقیت را پیدا کنند.

معروف‌ترین کتاب جهان در رابطه با این هوش، کتاب “هوش مالی  خود را افزایش دهید” رابرت کیوساکی است که در لیست پرفروش‌ترین کتاب‌های دنیاست. وی تفکر مالی هرکس را سنجشی از مفاهیم “سرمایه” ، “بدهی” و ” جریان مالی” زندگی آن می‌داند. راه درآمد، میزان درآمد، حفظ درآمد، مقدار پولی که خرج می‌شود و مهم‌تر از همه مسیر و جریانی که این پول در آن خرج می‌شود بیانگر سه عنوان مطرح شده هستند.

رابرت کیوساکی:

“دلیل ثروتمندتر شدن ثروتمندان این است که آنها یاد گرفته اند چگونه پول بدست آورند و دلیل فقیرتر شدن فقرا این است که بلد نیستند چگونه می‌توانند ثروت به دست بیاورند. فقرا تا زمانی که برای یاد گرفتن و افزایش هوش مالی خود تلاش نکنند فقیر خواهند ماند.”

مفاهیم هوش مالی

او جامعه را از نظر برخوردشان با ثروت در سه دسته بیان می‌کند:

  1. طبقه ی فقیر جامعه بندگان ثروت اند. آنها برای پول کار می‌کنند.
  2. طبقه‌ی متوسط جامعه، زندانیان ثروت هستند. آنها با پول‌شان کار می‌کنند.
  3. طبقه‌ی ثروتمند جامعه، فرمانروایان ثروت اند. آنها یاد گرفته اند چکار کنند که پول‌شان برای آنها کار کند.

تقسیم بندی هوش مالی توسط رابرت کیوساکی

رابرت کیوساکی، هوش مالی را بر پنج وجه تقسیم می‌کند و معتقد است افرادی در زندگی مالی خود موفق می‌شوند که هوش خود را در این پنج زمینه تقویت کنند.

1 – درآمد بیشتر :

اینکه افرادی که درآمد بالاتری دارند غالبا زندگی مرفه تری هم دارند طبیعی است. اینکه همه درآمد بالاتر و ثروت بیشتر را دوست دارند هم طبیعی است. اما اینکه ما چقدر برای افزایش درآمد خود تلاش می‌کنیم، چقدر به راه‌های افزایش درآمد خود فکر می‌کنیم و چقدر این فکرها و تلاش‌ها درست و هوشمندانه هستند؛ سوال‌های مهمی است که بیانگر نیاز ما به تقویت هوش مالی است.

این تصمیمات برای هر فرد با توجه به اهداف مالی شخص و خانواده، متفاوت خواهد بود. هر فرد با توجه به موقعیت و شرایط خود باید تصمیماتی بگیرد. داشتن ایده‌های عملیاتی مشخص، کارآفرینی و یافتن راه‌های کسب درآمد بیشتر، اجرای طرح‌های کوچک و بزرگ شغلی و.. مواردی است که افراد دارای هوش بالا به خوبی از پس آنها بر می‌آیند.

طبق آموزه های کیوساکی، مهم‌ترین عامل موفقیت افراد ثروتمند در کسب درآمد این است که به جنگ حل مشکلات می‌روند ولی افراد فقیر مشکلات را می‌پذیرند. اولین قدم در هوش مالی این است که بپذیرید مشکلات هرگز تمام شدنی نیستند. پس مشکلاتی که مانع به دست آوردن پول بیشتر می‌شوند را بشناسید و به جنگ آنها بروید تا حلشان کنید. تا زمانی که به موفقیت نرسیدید دست از تلاش نکشید.

رابرت کیوساکی:
“اغلب مردم نتوانسته اند درآمد بیشتری کسب کنند و ثروتمند شوند؛ زیرا آنها فقط پول می‌خواهند نه راه به دست آوردن آن را. آنچه باید متوجه شوند این است که این مسیر آنها را ثروتمند می‌سازد نه پول بیشتر”

2 – حفظ پول :

بعد از قدم اول یعنی درآمد، مهم‌ترین کار برای ما حفظ آن درآمدی است که کسب کرده ایم. آیا حالا که پول بیشتری به دست آورده‌ایم قرار است خرج‌های بیشتری داشته باشیم؟ اینگونه که هرچقدر هم هوش خود را برای درآمد بیشتر به کار ببریم باز هم روی رفاه مالی را نخواهیم دید! پس باید سواد و هوش خود را در حفاظت از درآمدی که کسب کرده ایم به کار بگیریم.

بیشترین تلاش خود را پس از کسب پول باید صرف حفظ درست پول خود کنید. قرار نیست صرفا کمتر خرج کنید؛ بلکه قرار است هزینه‌های خود را کاهش دهید. برای مثال از نشانه‌های هوش مالی بالا، سرمایه گذاری و پس انداز حداقل 10 درصد از درآمد، مدیریت مخارج و.. خواهد بود.

رابرت کیوساکی:
” زمان خریدن یک وسیله ابتدا از خودتان این سوال را بپرسید: آیا داشتن آن وسیله شما را فقیرتر می‌کند یا ثروتمندتر؟”

“پول خود را از شش دسته محفوظ نگه دارید:
  • ماموران دولتی( پرداخت مالیات قانونی ضروری است اما تا حد ممکن کاری کنید که مالیات و عوارض کمتری بپردازید)
  • بانک‌داران( از بانک‌ها و سپرده‌های سرمایه گذاری دوری کنید)
  • روابط( مراقب تاثیر پول در روابط خود و تاثیر روابط بر پول‌تان باشید)
  • وکلا( کاری نکنید که برای حفظ پول خود مجبور به پرداخت پول به وکیل باشید)
  • فروشندگان( کسب و کارها با لشکر تبلیغات برای بردن پول شما آمده‌اند)
  • کارگزاران بورس و دلالان( از دادن حق کمیسیون کاری که خودتان می‌توانید انجام دهید دوری کنید)”
3 – بودجه بندی نقدینگی :

از اصول مهم در سواد مالی داشتن برنامه‌ی مالی برای رسیدن به رفاه مالی بود. اما باید هوش قدرتمندی داشته باشید تا بهترین برنامه‌ریزی ها را متناسب با زندگی خود اجرا کنید. برنامه‌هایی که اولویت بندی‌های مناسبی را در بر گرفته اند تا رفاه مالی را به شما هدیه دهند. کسری بودجه خود را کنترل کنید، مازاد بودجه به دست بیاورید و در انتها مازاد بودجه را نیز مدیریت کنید.

باید بگونه‌ای برنامه ریزی کنید که حتی اگر بخاطر اتفاقات دچار کسری بودجه شدید، باز هم بتوانید آن را مدیریت کنید. این قسمت هوش مالی شما بر اساس مقدار پولی که پس از پرداخت هزینه‌ها برای شما باقی می‌ماند سنجیده می‌شود. پیش بینی هوشمندانه داتشه باشید. برای مثال فرد باهوش دارای برنامه‌های کوتاه مدت و بلند مدت است، بدهی‌های خود را تا حد امکان کاهش می‌دهد، هزینه‌های اضافه را به حداقل می‌رساند و..

دو راه برای حل مشکلات بودجه پیش روی شماست. هزینه‌ها را کاهش دهید یا درآمد بیشتری بیابید. اما با توجه به هزینه‌های بالای زندگی امروزی و همچنین گفته‌های کیوساکی، مخصوصا برای بلند مدت، افزایش درآمد راه حل بهتری به شمار می‌رود. البته که اهمیت دادن به حفظ مازاد بودجه مهم است. مثلا وقتی قصد پس انداز 10% بودجه‌تان را می‌کنید؛ این 10% را مانند یک صورتحساب ماهیانه که باید پرداخت شود فرض کنید.

هوش مالی رابرت کیوساکی
4 – درآمد از درآمد :

اکنون ما موفق شده‌ایم درآمد بیشتری داشته باشیم و آن را حفظ کنیم. باید از این سرمایه بهترین استفاده را بکنیم. اگر این سرمایه را به پای خرج‌های روزمره مان بریزیم نه تنها موفقیت مالی نخواهیم داشت بلکه تنها رفاه خود را کمتر کرده ایم. اما کجا سرمایه گذاری کنیم؟ روی چه هدفی؟ برای چه کاری؟ کدام سرمایه گذاری بهتر است؟

اینها سوالاتی است که با تقویت هوش مالی و مشاوره با متخصصین و کارشناسان می‌توانید در زندگی خود پاسخش را بیابید. شما باید بتوانید مازاد پولتان را به درستی سرمایه گذاری کنید. تقویت هوش شما در این قسمت باعث تقویت بازده سرمایه گذاری شما می‌گردد.

مهم‌ترین عامل را در اهرم سازی پول می‌توان آگاهی و تسلط دانست. افراد باهوش پول خود را در موضوعی که تسلط کافی بر آن ندارند اهرم سازی نمی‌کنند. سرمایه گذاری‌ها و اقداماتی را انتخاب کنید که کنترل مالی بیشتری بر آنها دارید.

رابرت کیوساکی:
“پول خود را در موضوعی اهرم درآمد زایی کنید که بر آن تسلط داشته باشید”

5 – به روز باشید :

اطلاعات و سواد مالی شما باید به روز باشد. اگر می‌خواهید در دنیای امروز پیشرفت کنید و این پیشرفت مالی موقوف به یک لحظه نباشد؛ باید دائما سواد و اطلاعات مالی خود را به روز کرده و در اختیار هوش مالی‌تان قرار دهید. بزرگ‌ترین اشتباه در زندگی مالی، تصمیم گیری‌های بدون علم و آگاهی است.

دنیای امروز دنیای سرمایه‌های موروثی نیست. دنیای آگاهی است. هرکس اطلاعات بیشتری داشته باشد ثروتمندتر است. نگاهی به مالکین سایت‌های معروف و استارت آپ های مشهور بیاندازید! هوش مالی کافی، اهرم سازی درست پول و تکنولوژی و از همه مهمتر اطلاعات درست آنها را موفق کرد.

شما هرچقدر هم که هوش موسیقی بالایی داشته باشید، وقتی سواد موسیقی کافی نداشته باشید صدای دلخراشی که از ساز شما بیرون می‌آید آسایش شما و اطرافیان را سلب می‌کند. فرد باهوش همواره در حال یادگیری مهارت‌ها و راهکارهای جدید کسب درآمد بیشتر است. مسلما هرچقدر تصمیمات مالی آگاهانه تر باشند خطر ریسک کمتر و احتمال موفقیت بیشتری دارند.

  • واقعیت را از تفکرات جدا کنید و بر اساس واقعیت تصمیم گیری کنید.
  • به یک منبع اطلاعات کفایت نکنید و همیشه دنبال کسب اطلاعات بیشتر از منابع بیشتر باشید.
  • در مورد هر چیزی تمام قوانین را بشناسید. اگر قوانین یک بازی را نمی‌دانید وارد آن بازی نشوید.
  • احساسات جامعه، گرایشات و تقاضاها را درک کنید. هرچند نباید مبنای اصلی تصمیم گیری شما باشند اما اطلاعات با ارزشی هستند.

رابرت کیوساکی:
“این دارایی های شما نیست که شما را به یک ثروتمند تبدیل می‌کند، بلکه اطلاعات شماست”

مفاهیم پایه‌ی هوش مالی

افرادی که هوش مالی بالایی دارند این سه مفهوم را به شدت در زندگی خود کنترل می‌کنند و با اقدامات هوشمندانه جریان مالی زندگی خود را مثبت می‌کنند.

رابرت کیوساکی:
“اگر در یک جریان مالی، مفهوم سرمایه، بدهی و تقابل هزینه و درآمد را به درستی درک کنید؛ شانس شما برای ثروتمند شدن به شدت افزایش خواهد یافت”

هوش مالی

1 – سرمایه

سرمایه تنها نقدینگی، پول، املاک و مستغلات شما نیست. تمام امکانات شما، تمام استعدادهای شما، هنرها و مهارت‌های شما همگی سرمایه‌های شما محسوب می‌شوند. سرمایه در تعاریف هوش مالی به آن دسته از دارایی های شما تلقی می‌شود که نه تنها برای شما هزینه‌ای نمی‌تراشند و با گذر زمان نیز از ارزش آنها کاسته نمی‌شود؛ بلکه می‌توانند به افزایش درآمد شما کمک کنند.

2 – بدهی

هر دارایی، اعتبار یا عاملی که برای شما هزینه و خرج بوجود می‌آورد و باعث خروج پول از دست شما می‌شود، بدهی به شمار می‌رود. بیمه، هزینه‌های تعمیرات و خسارات و.. و شاید برای شما جالب باشد که حتی منزل، ماشین و دیگر دارایی هایی که برای شما درآمدی بوجود نمی‌آورند و به هزینه‌های شما اضافه می‌کنند نیز در هوش مالی ، جزء بدهی‌های شما شمرده می‌شوند.

3 – جریان مالی

حال که با دو مفهوم بالا آشنا شدید بیایید یک نمودار یا ترازو در زندگی خود فرض کنید. تقابل سرمایه‌های خود و میزان درآمدی که از آنها کسب می‌کنید با بدهی‌های خود و هزینه‌هایشان را به تصویر بکشید. اگر جریان مالی شما مثبت باشد یعنی شما در حال افزایش سرمایه‌ی خود هستید. اما اگر جریان مالی شما منفی باشد یعنی شما در حال افزایش بدهی‌های خود هستید.

 شکل گیری استعداد مالی

آیا صرفا کسی که خانه و ماشین لوکس دارد هوش بالایی داشته است؟ قطعا خیر! اما می‌توان گفت کسی که ثروتش را خودش به دست آورده است حتما هوش مالی بالایی دارد.

هوش ما در اعلب موضوعات با افرادی که بیشتر وقت خود را با آنها می‌گذرانیم تفاوت چندانی ندارد. به عبارت دیگر بزرگ‌ترین عامل تعیین سطح یک هوش که تا کنون در معرض پرورش و تقویت قرار نگرفته است را شاید بتوان آموزه‌های اطرافیان و محیط دانست.

به غیر از افرادی که به دنبال افزایش سواد و هوش مالی خود می‌روند یا توسط والدین تحت تعلیم درست و تقویت استعداد مالی قرار می‌گیرند؛ بقیه‌ی ما اغلب آموزه‌های خود را از والدین، دوستان، محیط و افرادی که با آنها ارتباط بیشتری داریم دریافت می‌کنیم.

اما تفاوت اینجاست که متاسفانه اطرافیان ما برای مدرک تحصیلی ما اهمیت بیشتری قائل اند تا سواد و هوش مالی ای که داریم. در صورتی که به صراحت تاثیر دومی در موفقیت زندگی ما پررنگ‌تر است.

چقدر تعداد تحصیل کرده هایی که توان مدیریت زندگی مالی و کسب و کار خود را ندارند زیاد است؟ در حالی که شاید حتی دلیل عدم موفقیت خود را ندانند. چرا که کسب درآمد بیشتر برای آنها در تحصیلات معنا شده بود و اکنون نتیجه نگرفته‌اند. عدم توجه به افزایش هوش مالی به اندازه‌ی استعدادهای دیگر روز به روز به نسل تحصیل کرده‌هایی که شرایط مالی خوبی ندارند می‌افزاید.

ارتباط هوش مالی ، پول و رفاه

پول و ثروت به تنهایی هدف ما نیستند اما توانایی بسیار بالایی برای پوشاندن جامه‌ی عمل به اهداف ما دارند. پول وسیله‌ی اصلی رسیدن ما به رفاه است. با نکاتی که تاکنون در تعریف هوش و استعداد مالی بیان کردیم مشاهده کردید که هرچقدر بهره‌ی هوشی بیشتری در مسائل مالی داشته باشیم، سودآوری و پول بیشتری خواهیم داشت. در نتیجه هرچقدر هوش مالی بالاتری داشته باشیم، رفاه بیشتری خواهیم داشت.

اگر تلاش کنیم در کنار هیجان و احساسات خود، تفکر و تسلط کافی بر روی مسائل مالی‌مان داشته باشیم، قطعا با عملکرد بهتری که خواهیم داشت، احساسات و هیجانات خود را نیز در جای خود لذیذتر و بهتر می‌یابیم.

هرچقدر هوش شما بالاتر باشد تصمیمات مالی هوشمندانه‌تر می‌گیرید و اقدامات صحیح‌تری انجام می‌دهید. در نتیجه شرایط مالی شما بهبود خواهد یافت. شرایط مالی امروز شما تابعی از کیفیت رشد و پرورش تفکر مالی شما از کودکی تاکنون است.

ارتباط هوش مالی و پول و رفاه
رابرت کیوساکی:
“املاک، سهام، صندوق پس انداز و.. افراد را ثروتمند نمی‌کند، بلکه اطلاعات، دانش و تفکری که از این اطلاعات استفاده می‌کند یا به بیان دیگر همان “هوش مالی” است که شما را ثروتمند می‌سازد.”

همچنین کیوساکی معتقد است فقر یعنی تعداد مشکلات مالی ما از تعداد راه حل های ما بیشتر باشد.

وظیفه‌ی ما

اگر پدران ما در عصر نبود سواد کافی و عدم امکانات پرورشی از این هوش غافل شدند و ما اکنون با مشکلات مالی زیاد در حال دست و پا زدن در دنیای تحصیلات و علم‌های بیهوده‌ی امروزی هستیم؛ تا اینجای کار کسی در حق ما کوتاهی نکرده است. اما اگر ما به فکر بهبود وضعیت مالی خود باشیم قطعا باید به دنبال پرورش هوش مالی خود برویم. تمام آموزه‌های اشتباه و کهنه را از ذهن خود دور بریزیم تا تفکر درستی درباره‌ی پول پیدا کنیم.

موفقیت ما در گرو از نو ساختن تفکرات مالی و تلاش در تقویت و پرورش هوش مالی خود است. همچنین موفقیت خانواده و نسل بعدی ما نیز در گرو تلاش ما می‌باشد. امکانات امروز ما و توان بیشتری که در پرورش تفکر مالی خود داریم ما را از نسل‌های قبلی متمایز می‌کند. وظیفه‌ی سنگینی بر دوش ما گذاشته شده تا خود، خانواده‌ی خود و نسل بعدی خود را از ناآگاهی و بهره‌ی هوشی پایین از مسائل مالی نجات دهیم.

پس اول از همه خودتان را، ابتدا در مقابل رفاه خود، سپس در مقابل رفاه خانواده‌تان و جامعه مسئول بدانید. استعداد مالی خود را تقویت کنید، دست از تلاش نکشید و برای آموزه‌های بیشتر در مورد تقویت هوش مالی با ما همراه باشید.

بگذار رفاه سهم همه باشد.

فهرست